{"id":34884,"date":"2023-01-12T11:49:08","date_gmt":"2023-01-12T10:49:08","guid":{"rendered":"https:\/\/www.dua.com\/pl\/german-turkish-relations\/"},"modified":"2026-10-02T11:20:12","modified_gmt":"2026-10-02T09:20:12","slug":"stosunki-niemiecko-tureckie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.spotted.de\/pl\/stosunki-niemiecko-tureckie\/","title":{"rendered":"Stosunki niemiecko-tureckie: historia i \u017cycie mi\u0119dzy krajami"},"content":{"rendered":"<div class=\"container\"><div class=\"row\"><div class=\"col-12\"><div data-anim=\"fade-up\" class=\"entry-content\"><div class=\"spt-editorial spt-relations-visual\" lang=\"pl\"><p class=\"spt-updated\">Zaktualizowano 2 pa\u017adziernika 2026<\/p><div class=\"spt-hero-credit\"><p>Sirkeci w Stambule, 28 wrze\u015bnia 2024. Wsp\u00f3\u0142czesny widok stacji zwi\u0105zanej z histori\u0105 wyjazd\u00f3w do Niemiec; to nie fotografia podr\u00f3\u017cy z lat 60.<\/p><span class=\"spt-photo-credit\">Fot.: Diego Delso \u00b7 <a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Estaci%C3%B3n_de_Sirkeci,_Estambul,_Turqu%C3%ADa,_2024-09-28,_DD_76-78_HDR.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Estaci\u00f3n de Sirkeci, Estambul, Turqu\u00eda, 2024-09-28, DD 76-78 HDR<\/a> \u00b7 <a href=\"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by-sa\/4.0\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">CC BY-SA 4.0<\/a>. Pomniejszenie na potrzeby strony; podgl\u0105d filmu mo\u017ce by\u0107 wykadrowany. Licencja dotyczy fotografii.<\/span><\/div><p class=\"spt-kicker\">Historia, migracja i codzienne wi\u0119zi<\/p><p class=\"spt-lead\">Stosunki niemiecko-tureckie to historia dyplomacji, pracy i rodzin, kt\u00f3rych \u017cycie \u0142\u0105czy oba kraje. Prze\u0142omem spo\u0142ecznym by\u0142o porozumienie o rekrutacji pracownik\u00f3w z 30 pa\u017adziernika 1961 roku. Dzisiejszych relacji nie da si\u0119 jednak wyja\u015bni\u0107 sam\u0105 migracj\u0105: tworz\u0105 je r\u00f3wnie\u017c handel, edukacja, kultura i wsp\u00f3\u0142praca polityczna.<\/p><p>Dlaczego te wi\u0119zi s\u0105 tak trwa\u0142e, nawet kiedy mi\u0119dzy rz\u0105dami pojawiaj\u0105 si\u0119 spory? Warto oddzieli\u0107 decyzje pa\u0144stw od codziennego \u017cycia ludzi. Umowa handlowa, rodzinne wspomnienie i wymiana studencka pokazuj\u0105 r\u00f3\u017cne cz\u0119\u015bci tej samej historii.<\/p><nav aria-label=\"Przeczytaj histori\u0119 w trzech obrazach\" class=\"spt-story-nav\"><a href=\"#historia-na-osi-czasu\"><span>01<\/span>Historia pa\u0144stw<\/a><a href=\"#porozumienie-1961\"><span>02<\/span>Podr\u00f3\u017ce i rodziny<\/a><a href=\"#edukacja-i-kultura\"><span>03<\/span>Dzisiejsza wsp\u00f3\u0142praca<\/a><\/nav><span aria-hidden=\"true\" class=\"spt-anchor-alias\" id=\"imperium-osmanskie-i-prusy\"><\/span><span aria-hidden=\"true\" class=\"spt-anchor-alias\" id=\"pierwsza-wojna-swiatowa\"><\/span><span aria-hidden=\"true\" class=\"spt-anchor-alias\" id=\"panstwa\"><\/span><span aria-hidden=\"true\" class=\"spt-anchor-alias\" id=\"ludzie\"><\/span><span aria-hidden=\"true\" class=\"spt-anchor-alias\" id=\"gospodarka\"><\/span><h2 id=\"historia-na-osi-czasu\">Historia stosunk\u00f3w niemiecko-tureckich: sze\u015b\u0107 punkt\u00f3w zwrotnych<\/h2><p>Przy dawnych wydarzeniach trzeba u\u017cywa\u0107 nazw \u00f3wczesnych pa\u0144stw. Imperium Osma\u0144skie i Prusy nie by\u0142y tym samym co wsp\u00f3\u0142czesna Republika Turcji i Republika Federalna Niemiec.<\/p><figure class=\"spt-photo-story\"><img alt=\"Czarno-bia\u0142e zdj\u0119cie Waltera Scheela i tureckiego dyplomaty ogl\u0105daj\u0105cych dokument podczas spotkania w 1964 roku.\" decoding=\"async\" height=\"504\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.spotted.de\/wp-content\/uploads\/spotted-relations-2026-10\/relations-diplomacy.jpg\" width=\"792\"\/><figcaption><span class=\"spt-kicker\">01 \/ Dokumenty i decyzje<\/span><strong>Dyplomacja ma konkretn\u0105 dat\u0119<\/strong><p>21 stycznia 1964: fotografia Bundesarchiv ze spotkania Waltera Scheela z tureck\u0105 delegacj\u0105 podczas wizyty ministra spraw zagranicznych Erkina. To dokument kontakt\u00f3w pa\u0144stwowych po porozumieniu z 1961 roku, a nie zdj\u0119cie podpisania tego porozumienia.<\/p><span class=\"spt-photo-credit\">Fot.: Bundesarchiv, B 145 Bild-F017281-0003A \/ Wegmann, Ludwig \/ CC-BY-SA 3.0 \u00b7 <a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Bundesarchiv_B_145_Bild-F017281-0003A,_BMZ,_Scheel_empf%C3%A4ngt_Au%C3%9Fenminister_der_T%C3%BCrkei.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Bundesarchiv B 145 Bild-F017281-0003A, BMZ, Scheel empf\u00e4ngt Au\u00dfenminister der T\u00fcrkei<\/a> \u00b7 <a href=\"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by-sa\/3.0\/de\/deed.en\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">CC BY-SA 3.0 de<\/a>. Pomniejszenie na potrzeby strony; podgl\u0105d filmu mo\u017ce by\u0107 wykadrowany. Licencja dotyczy fotografii.<\/span><\/figcaption><\/figure><ol class=\"spt-timeline spt-history-grid\"><li><strong>1761 \u2014 dyplomacja i handel<\/strong><p>Imperium Osma\u0144skie i Kr\u00f3lestwo Prus zawar\u0142y traktat o przyja\u017ani i handlu. To jeden z udokumentowanych punkt\u00f3w w historii kontakt\u00f3w mi\u0119dzy tymi pa\u0144stwami.<\/p><\/li><li><strong>1914\u20131918 \u2014 sojusz wojenny<\/strong><p>Imperium Osma\u0144skie i Cesarstwo Niemieckie by\u0142y sojusznikami podczas I wojny \u015bwiatowej. Ten rozdzia\u0142 nale\u017cy odr\u00f3\u017cnia\u0107 od p\u00f3\u017aniejszej wsp\u00f3\u0142pracy RFN z Republik\u0105 Turcji.<\/p><\/li><li><strong>Od 1933 \u2014 schronienie w Turcji<\/strong><p>Uczeni i specjali\u015bci uciekaj\u0105cy przed nazistowskimi prze\u015bladowaniami przyje\u017cd\u017cali do Turcji, gdzie uczestniczyli mi\u0119dzy innymi w rozwoju szkolnictwa wy\u017cszego. Migracja nie odbywa\u0142a si\u0119 wi\u0119c wy\u0142\u0105cznie w kierunku Niemiec.<\/p><\/li><li><strong>1957 \u2014 wsp\u00f3\u0142praca kulturalna<\/strong><p>8 maja podpisano umow\u0119 kulturaln\u0105 mi\u0119dzy Turcj\u0105 a RFN, obejmuj\u0105c\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 w nauce, sztuce i wymianie my\u015bli.<\/p><\/li><li><strong>1961 \u2014 rekrutacja pracownik\u00f3w<\/strong><p>30 pa\u017adziernika zawarto porozumienie reguluj\u0105ce kierowanie obywateli Turcji do pracy w RFN. Otworzy\u0142o ono nowy rozdzia\u0142 kontakt\u00f3w spo\u0142ecznych.<\/p><\/li><li><strong>1973 \u2014 koniec rekrutacji, dalsze \u017cycie rodzin<\/strong><p>RFN wstrzyma\u0142a rekrutacj\u0119 pracownik\u00f3w z Turcji. Nie zako\u0144czy\u0142o to jednak osiedlania si\u0119 rodzin ani rozwoju wi\u0119zi mi\u0119dzy spo\u0142ecze\u0144stwami.<\/p><\/li><\/ol><p class=\"spt-note\">\u0179r\u00f3d\u0142a osi czasu: <a href=\"#zrodlo-historia\">tureckie MSZ<\/a>, <a href=\"#zrodlo-kultura\">niemieckie przedstawicielstwa dyplomatyczne<\/a>, <a href=\"#zrodlo-umowa\">tekst porozumienia z 1961 roku<\/a> i <a href=\"#zrodlo-stop\">decyzja z 1973 roku<\/a> oraz <a href=\"#zrodlo-migracja\">opracowanie bpb<\/a>.<\/p><h2 id=\"porozumienie-1961\">Co zmieni\u0142o porozumienie z 1961 roku?<\/h2><p>By\u0142 to konkretny mechanizm zatrudnienia, a nie og\u00f3lne zaproszenie do przeprowadzki. Instytucje obu pa\u0144stw wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142y przy rekrutacji; umowy o prac\u0119 mia\u0142y wersj\u0119 niemieck\u0105 i tureck\u0105. Pierwotne ustalenia przewidywa\u0142y ograniczenie pobytu do dw\u00f3ch lat. Szczeg\u00f3\u0142y mo\u017cna przeczyta\u0107 w <a href=\"#zrodlo-umowa\">opublikowanym tek\u015bcie porozumienia<\/a>.<\/p><div class=\"spt-grid\"><div class=\"spt-card\"><h3 id=\"plan-zatrudnienia\">Plan: czasowa praca<\/h3><p>Punktem wyj\u015bcia by\u0142o zapotrzebowanie zachodnioniemieckiej gospodarki na pracownik\u00f3w. Okre\u015blenie <em>Gastarbeiter<\/em>, czyli \u201epracownik go\u015bcinny\u201d, odzwierciedla\u0142o za\u0142o\u017cenie tymczasowego pobytu.<\/p><\/div><div class=\"spt-card\"><h3 id=\"zycie-poza-planem\">Rzeczywisto\u015b\u0107: trwa\u0142e wi\u0119zi<\/h3><p>Cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b wr\u00f3ci\u0142a do Turcji, a cz\u0119\u015b\u0107 zosta\u0142a. Kolejne lata przynios\u0142y \u0142\u0105czenie rodzin i \u017cycie nast\u0119pnych pokole\u0144 w Niemczech. Historyczna nazwa nie opisuje dzisiejszej przynale\u017cno\u015bci tych os\u00f3b.<\/p><\/div><\/div><p class=\"spt-note\">Kontekst spo\u0142eczny i nast\u0119pstwa rekrutacji opisuje <a href=\"#zrodlo-migracja\">Federalna Centrala Kszta\u0142cenia Obywatelskiego (bpb)<\/a>.<\/p><figure class=\"spt-photo-story spt-photo-story--portrait\"><img alt=\"Tablica na dworcu M\u00fcnchen Hauptbahnhof upami\u0119tniaj\u0105ca pracownice i pracownik\u00f3w migracyjnych; zdj\u0119cie z 2014 roku.\" decoding=\"async\" height=\"1707\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.spotted.de\/wp-content\/uploads\/spotted-relations-2026-10\/relations-munich.jpg\" width=\"1280\"\/><figcaption><span class=\"spt-kicker\">02 \/ Podr\u00f3\u017c i pami\u0119\u0107<\/span><strong>Z historii umowy do historii jednej osoby<\/strong><p>Tablica na dworcu g\u0142\u00f3wnym w Monachium przywo\u0142uje histori\u0119 S\u00fcmer Han\u0131m, kt\u00f3ra przyjecha\u0142a z Turcji w 1966 roku. Powsta\u0142a w 2011 roku, a zdj\u0119cie wykonano w maju 2014. Wspomnienie wyjazdu i roz\u0142\u0105ki pokazuje osobisty wymiar migracji. To jedna biografia, nie model los\u00f3w ka\u017cdej rodziny.<\/p><span class=\"spt-photo-credit\">Fot.: Cholo 3 \u00b7 <a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Gedenktafel_AnwerbeabkommenHauptbahnhof_M%C3%BCnchen.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Gedenktafel AnwerbeabkommenHauptbahnhof M\u00fcnchen<\/a> \u00b7 <a href=\"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by-sa\/3.0\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">CC BY-SA 3.0<\/a>. Pomniejszenie na potrzeby strony; podgl\u0105d filmu mo\u017ce by\u0107 wykadrowany. Licencja dotyczy fotografii.<\/span><\/figcaption><\/figure><section aria-labelledby=\"relations-video-doc\" class=\"spt-video spt-relations-video\"><div class=\"spt-video-slot\" id=\"relations-player-doc\"><img alt=\"Perony i tory stacji Sirkeci w Stambule, sfotografowane w 2024 roku.\" data-spt-video-preview=\"\" decoding=\"async\" height=\"853\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.spotted.de\/wp-content\/uploads\/spotted-relations-2026-10\/relations-sirkeci-facade.jpg\" width=\"1280\"\/><span aria-hidden=\"true\" class=\"spt-video-symbol\" data-spt-video-preview=\"\">\u25b6<\/span><span class=\"spt-video-badge\" data-spt-video-preview=\"\">DW T\u00fcrk\u00e7e \u00b7 28:12<\/span><\/div><div class=\"spt-video-content\"><h3 id=\"relations-video-doc\">Od Sirkeci do Monachium: ludzie opowiadaj\u0105 swoj\u0105 histori\u0119<\/h3><p>Dokument DW T\u00fcrk\u00e7e z 30 pa\u017adziernika 2021 roku przedstawia do\u015bwiadczenia pierwszego pokolenia przyje\u017cd\u017caj\u0105cych do Niemiec oraz kolejnych pokole\u0144. Powsta\u0142 na 60. rocznic\u0119 porozumienia \u2014 jego perspektywa czasowa to rok 2021.<\/p><p class=\"spt-watch-prompt\">Podczas ogl\u0105dania zwr\u00f3\u0107 uwag\u0119 na trzy sprawy: oczekiwania przed wyjazdem, pierwsze do\u015bwiadczenia w Niemczech i to, co zmieni\u0142o si\u0119 mi\u0119dzy pokoleniami. Nie ka\u017cda rodzina przesz\u0142a tak\u0105 sam\u0105 drog\u0119.<\/p><p class=\"spt-video-language\">J\u0119zyk filmu: turecki. Obja\u015bnienia s\u0105 po polsku; polskie napisy nie s\u0105 potwierdzone.<\/p><p class=\"spt-video-disclosure\">Film za\u0142aduje si\u0119 po klikni\u0119ciu. YouTube otrzyma wtedy m.in. tw\u00f3j adres IP. Mo\u017cesz p\u00f3\u017aniej usun\u0105\u0107 odtwarzacz.<\/p><div class=\"spt-video-controls\"><button aria-controls=\"relations-player-doc\" aria-label=\"Za\u0142aduj film z YouTube: Od Sirkeci do Monachium: ludzie opowiadaj\u0105 swoj\u0105 histori\u0119\" data-spt-video-load=\"zY9OV0Lqj04\" data-video-title=\"Od Sirkeci do Monachium: ludzie opowiadaj\u0105 swoj\u0105 histori\u0119\" type=\"button\">Za\u0142aduj film z YouTube<\/button><button class=\"spt-video-remove\" data-spt-video-remove=\"\" hidden=\"\" type=\"button\">Usu\u0144 odtwarzacz<\/button><a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=zY9OV0Lqj04\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Obejrzyj na YouTube<\/a><\/div><p class=\"spt-video-note\">Zdj\u0119cie pogl\u0105dowe miejsca, nie kadr z filmu.<\/p><span class=\"spt-photo-credit\">Fot.: Diego Delso \u00b7 <a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Estaci%C3%B3n_de_Sirkeci,_Estambul,_Turqu%C3%ADa,_2024-09-28,_DD_76-78_HDR.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Estaci\u00f3n de Sirkeci, Estambul, Turqu\u00eda, 2024-09-28, DD 76-78 HDR<\/a> \u00b7 <a href=\"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by-sa\/4.0\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">CC BY-SA 4.0<\/a>. Pomniejszenie na potrzeby strony; podgl\u0105d filmu mo\u017ce by\u0107 wykadrowany. Licencja dotyczy fotografii.<\/span><\/div><\/section><h2 id=\"historia-rodziny\">Jedna pami\u0105tka pokazuje wi\u0119cej ni\u017c og\u00f3lne has\u0142o<\/h2><p>W zbiorach muzeum migracji DOMiD znajduje si\u0119 ma\u0142a ksi\u0105\u017ceczka z oko\u0142o 1975 roku. Rodzice pracuj\u0105cy w Niemczech wpisali do niej pe\u0142ne t\u0119sknoty pozdrowienia dla c\u00f3rki, kt\u00f3ra dorasta\u0142a u krewnych w Turcji. To udokumentowany przedmiot, nie wymy\u015blona scena. <a href=\"https:\/\/domid.org\/sammlung\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Zobacz opis w kolekcji DOMiD<\/a>.<\/p><p>Taka pami\u0105tka pomaga postawi\u0107 inne pytania ni\u017c sam dokument pa\u0144stwowy: kto opiekowa\u0142 si\u0119 dzieckiem, jak utrzymywano kontakt, kiedy rodzina zn\u00f3w zamieszka\u0142a razem? Nie nale\u017cy jednak traktowa\u0107 jednej biografii jako historii wszystkich rodzin. Dla jednej osoby wyjazd oznacza\u0142 awans, dla innej roz\u0142\u0105k\u0119, a dla jeszcze innej kilka przeprowadzek i zmieniaj\u0105ce si\u0119 plany.<\/p><h2 id=\"jak-czytac-dane\">\u201eTurcy w Niemczech\u201d: co w\u0142a\u015bciwie mierzy dana liczba?<\/h2><p>Przed udost\u0119pnieniem statystyki sprawd\u017a jej definicj\u0119. Obywatelstwo, miejsce urodzenia i historia migracyjna rodziny to r\u00f3\u017cne informacje. Destatis r\u00f3wnie\u017c rozr\u00f3\u017cnia w\u0142asne kategorie <em>Migrationshintergrund<\/em> i <em>Einwanderungsgeschichte<\/em>; nie wolno u\u017cywa\u0107 ich zamiennie. <a href=\"#zrodlo-definicje\">Wyja\u015bnienia Destatis<\/a>.<\/p><div aria-label=\"Por\u00f3wnanie obywatelstwa, miejsca urodzenia, historii migracyjnej oraz to\u017csamo\u015bci\" class=\"spt-table-wrap\" role=\"region\" tabindex=\"0\"><table><caption>Cztery pytania, kt\u00f3rych nie nale\u017cy uto\u017csamia\u0107<\/caption><thead><tr><th scope=\"col\">Kategoria<\/th><th scope=\"col\">O czym m\u00f3wi?<\/th><th scope=\"col\">Czego sama nie wyja\u015bnia?<\/th><\/tr><\/thead><tbody><tr><th scope=\"row\">Obywatelstwo<\/th><td>O przynale\u017cno\u015bci prawnej do pa\u0144stwa.<\/td><td>J\u0119zyka domowego, religii ani poczucia to\u017csamo\u015bci.<\/td><\/tr><tr><th scope=\"row\">Miejsce urodzenia<\/th><td>O kraju, w kt\u00f3rym osoba si\u0119 urodzi\u0142a.<\/td><td>Ca\u0142ej historii rodzinnej ani obecnego obywatelstwa.<\/td><\/tr><tr><th scope=\"row\">Historia migracyjna<\/th><td>O migracji w\u0142asnej lub rodzic\u00f3w wed\u0142ug definicji badania.<\/td><td>Automatycznej przynale\u017cno\u015bci etnicznej.<\/td><\/tr><tr><th scope=\"row\">J\u0119zyk i to\u017csamo\u015b\u0107<\/th><td>O do\u015bwiadczeniach i deklaracjach konkretnej osoby.<\/td><td>Jednego wsp\u00f3lnego pogl\u0105du politycznego ca\u0142ej spo\u0142eczno\u015bci.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/div><p>Praktyczna zasada: przy liczbie zapisz <strong>rok + obszar + definicj\u0119 + \u017ar\u00f3d\u0142o<\/strong>. Je\u015bli kt\u00f3rego\u015b elementu brakuje, nie por\u00f3wnuj jej z inn\u0105 liczb\u0105 tylko dlatego, \u017ce obie opisano jako \u201eludno\u015b\u0107 tureck\u0105\u201d.<\/p><h2 id=\"wspolczesne-relacje\">Co \u0142\u0105czy Niemcy i Turcj\u0119 dzisiaj?<\/h2><section aria-labelledby=\"relations-economy-title\" class=\"spt-economy\"><div class=\"spt-annual\"><p class=\"spt-kicker\">Handel w jednym roku \u00b7 2025<\/p><p class=\"spt-big-number\">52,028 <span>mld USD<\/span><\/p><p>52 miliardy 28 milion\u00f3w USD wymiany dwustronnej. Tej rocznej warto\u015bci nie nale\u017cy dodawa\u0107 do wieloletnich inwestycji poni\u017cej.<\/p><\/div><div class=\"spt-investments\"><h3 id=\"relations-economy-title\">Dwie strony inwestycji \u2014 ten sam okres<\/h3><p>Bezpo\u015brednie inwestycje zagraniczne, suma za lata 2005\u20132025 \u00b7 mld USD<\/p><div class=\"spt-flow-row\"><div class=\"spt-flow-label\"><span>Niemcy \u2192 Turcja<\/span><strong>13,486 mld USD<\/strong><\/div><div aria-hidden=\"true\" class=\"spt-flow-track\"><span style=\"width:100%\"><\/span><\/div><\/div><div class=\"spt-flow-row\"><div class=\"spt-flow-label\"><span>Turcja \u2192 Niemcy<\/span><strong>4,687 mld USD<\/strong><\/div><div aria-hidden=\"true\" class=\"spt-flow-track\"><span style=\"width:34.75456028473973%\"><\/span><\/div><\/div><p class=\"spt-note\">D\u0142ugo\u015b\u0107 s\u0142upk\u00f3w pokazuje warto\u015bci na wsp\u00f3lnej skali od zera. To suma inwestycji z lat 2005\u20132025, a nie handel w jednym roku ani liczba firm.<\/p><details><summary>Dane wykresu w tabeli<\/summary><table><caption>Bezpo\u015brednie inwestycje zagraniczne, suma za lata 2005\u20132025 \u00b7 mld USD<\/caption><tbody><tr><th scope=\"row\">Niemcy \u2192 Turcja<\/th><td>13,486<\/td><\/tr><tr><th scope=\"row\">Turcja \u2192 Niemcy<\/th><td>4,687<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/details><p class=\"spt-note\"><a href=\"#zrodlo-handel\">\u0179r\u00f3d\u0142o: tureckie MSZ, na podstawie danych banku centralnego.<\/a><\/p><\/div><\/section><p>W\u015br\u00f3d tureckich towar\u00f3w eksportowanych do Niemiec ministerstwo wymienia odzie\u017c, produkty motoryzacyjne, urz\u0105dzenia elektryczne oraz owoce i warzywa. <a href=\"#zrodlo-handel\">\u0179r\u00f3d\u0142o danych handlowych<\/a>. Handel warto oddziela\u0107 od inwestycji: roczny obr\u00f3t to nie to samo co warto\u015b\u0107 kapita\u0142u zainwestowanego przez wiele lat.<\/p><p>Bliskie kontakty gospodarcze wsp\u00f3\u0142istniej\u0105 z politycznymi r\u00f3\u017cnicami. W zestawieniu z 5 marca 2025 roku niemieckie MSZ wskazuje zar\u00f3wno wsp\u00f3\u0142prac\u0119, jak i napi\u0119cia zwi\u0105zane z polityk\u0105 wewn\u0119trzn\u0105 Turcji. Osobnym poziomem s\u0105 relacje Turcji z ca\u0142\u0105 Uni\u0105 Europejsk\u0105. Wed\u0142ug Rady UE negocjacje akcesyjne rozpocz\u0119to w pa\u017adzierniku 2005 roku, a od czerwca 2018 roku pozostaj\u0105 w zastoju. Tego procesu nie mo\u017cna sprowadzi\u0107 do decyzji samych Niemiec. <a href=\"#zrodlo-relacje\">Niemieckie MSZ<\/a>; <a href=\"#zrodlo-ue\">Rada UE<\/a>.<\/p><p>Dlatego nag\u0142\u00f3wek o sporze dyplomatycznym nie opisuje automatycznie stosunk\u00f3w s\u0105siedzkich, dzia\u0142ania firm czy relacji w rodzinie. Przy czytaniu wiadomo\u015bci warto zapyta\u0107: kto podj\u0105\u0142 decyzj\u0119, czego dok\u0142adnie dotyczy i z jakiego dnia pochodzi informacja?<\/p><h2 id=\"edukacja-i-kultura\">Gdzie samodzielnie pozna\u0107 t\u0119 histori\u0119 i wsp\u00f3\u0142prac\u0119?<\/h2><figure class=\"spt-photo-story\"><img alt=\"Budynki i dziedziniec kampusu Uniwersytetu Turecko-Niemieckiego w Stambule.\" decoding=\"async\" height=\"964\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.spotted.de\/wp-content\/uploads\/spotted-relations-2026-10\/relations-university-alt.jpg\" width=\"1280\"\/><figcaption><span class=\"spt-kicker\">03 \/ Wsp\u00f3\u0142praca w praktyce<\/span><strong>Kampus jako miejsce spotkania dw\u00f3ch system\u00f3w edukacji<\/strong><p>Uniwersytet Turecko-Niemiecki w Stambule rozpocz\u0105\u0142 zaj\u0119cia w roku akademickim 2013\/14. Fotografia kampusu pochodzi ze stycznia 2025 roku. To konkretny przyk\u0142ad wsp\u00f3\u0142pracy naukowej, kt\u00f3r\u0105 \u0142atwo przeoczy\u0107, gdy relacje mi\u0119dzy krajami sprowadza si\u0119 do wiadomo\u015bci politycznych. <a href=\"https:\/\/www2.daad.de\/presse\/pressemitteilungen\/de\/32555-zwei-laender-zwei-kulturen-eine-universitaet\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Historia uczelni wed\u0142ug DAAD<\/a>.<\/p><span class=\"spt-photo-credit\">Fot.: BWV784 \u00b7 <a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:The_Campus_of_Turkish_German_University_(TDU).jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">The Campus of Turkish German University (TDU)<\/a> \u00b7 <a href=\"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by\/4.0\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">CC BY 4.0<\/a>. Pomniejszenie na potrzeby strony; podgl\u0105d filmu mo\u017ce by\u0107 wykadrowany. Licencja dotyczy fotografii.<\/span><\/figcaption><\/figure><div class=\"spt-grid\"><div class=\"spt-card\"><h3 id=\"archiwum-migracji\">Przedmioty i wspomnienia<\/h3><p><a href=\"https:\/\/domid.org\/sammlung\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">DOMiD<\/a> gromadzi dokumenty, zdj\u0119cia i przedmioty codziennego u\u017cytku zwi\u0105zane z migracj\u0105. Dobry pocz\u0105tek do pracy szkolnej lub rozmowy o rodzinnej przesz\u0142o\u015bci.<\/p><\/div><div class=\"spt-card\"><h3 id=\"wymiana-mlodziezy\">Wymiana m\u0142odzie\u017cy<\/h3><p><a href=\"https:\/\/www.jugendbruecke.de\/tr\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Gen\u00e7lik K\u00f6pr\u00fcs\u00fc T\u00fcrkiye\u2013Almanya<\/a> wspiera wymiany szkolne i m\u0142odzie\u017cowe. Sprawd\u017a aktualne nabory, wymagania i rol\u0119 organizacji partnerskiej przed planowaniem udzia\u0142u.<\/p><\/div><div class=\"spt-card\"><h3 id=\"jezyk-i-wydarzenia\">J\u0119zyk i kultura<\/h3><p><a href=\"https:\/\/www.goethe.de\/ins\/tr\/tr\/index.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Goethe-Institut w Turcji<\/a> publikuje ofert\u0119 nauki niemieckiego i wydarze\u0144 kulturalnych. Strona jest dost\u0119pna po turecku i niemiecku; terminy oraz warunki zale\u017c\u0105 od konkretnej oferty.<\/p><\/div><\/div><section aria-labelledby=\"relations-video-uni\" class=\"spt-video spt-relations-video\"><div class=\"spt-video-slot\" id=\"relations-player-uni\"><img alt=\"Budynki i dziedziniec kampusu Uniwersytetu Turecko-Niemieckiego w Stambule.\" data-spt-video-preview=\"\" decoding=\"async\" height=\"964\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.spotted.de\/wp-content\/uploads\/spotted-relations-2026-10\/relations-university-alt.jpg\" width=\"1280\"\/><span aria-hidden=\"true\" class=\"spt-video-symbol\" data-spt-video-preview=\"\">\u25b6<\/span><span class=\"spt-video-badge\" data-spt-video-preview=\"\">T\u00fcrk-Alman \u00dcniversitesi \u00b7 4:08<\/span><\/div><div class=\"spt-video-content\"><h3 id=\"relations-video-uni\">Zobacz, jak wygl\u0105da wsp\u00f3\u0142praca na kampusie<\/h3><p>Oficjalny film Uniwersytetu Turecko-Niemieckiego z 2 czerwca 2026 roku pokazuje uczelni\u0119 i jej otoczenie akademickie. To materia\u0142 promocyjny samej uczelni; ogl\u0105daj go jako prezentacj\u0119 kampusu, a wymagania rekrutacyjne sprawdzaj w aktualnych informacjach dla kandydat\u00f3w.<\/p><p class=\"spt-watch-prompt\">Praktyczny trop: przy por\u00f3wnywaniu studi\u00f3w sprawd\u017a j\u0119zyk zaj\u0119\u0107, wymagania j\u0119zykowe, zasady wymiany oraz warunki konkretnego programu.<\/p><p class=\"spt-video-language\">J\u0119zyk filmu: turecki. Obja\u015bnienia s\u0105 po polsku; polskie napisy nie s\u0105 potwierdzone.<\/p><p class=\"spt-video-disclosure\">Film za\u0142aduje si\u0119 po klikni\u0119ciu. YouTube otrzyma wtedy m.in. tw\u00f3j adres IP. Mo\u017cesz p\u00f3\u017aniej usun\u0105\u0107 odtwarzacz.<\/p><div class=\"spt-video-controls\"><button aria-controls=\"relations-player-uni\" aria-label=\"Za\u0142aduj film z YouTube: Zobacz, jak wygl\u0105da wsp\u00f3\u0142praca na kampusie\" data-spt-video-load=\"EkbaK8XNMjU\" data-video-title=\"Zobacz, jak wygl\u0105da wsp\u00f3\u0142praca na kampusie\" type=\"button\">Za\u0142aduj film z YouTube<\/button><button class=\"spt-video-remove\" data-spt-video-remove=\"\" hidden=\"\" type=\"button\">Usu\u0144 odtwarzacz<\/button><a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=EkbaK8XNMjU\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Obejrzyj na YouTube<\/a><\/div><p class=\"spt-video-note\">Zdj\u0119cie pogl\u0105dowe miejsca, nie kadr z filmu.<\/p><span class=\"spt-photo-credit\">Fot.: BWV784 \u00b7 <a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:The_Campus_of_Turkish_German_University_(TDU).jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">The Campus of Turkish German University (TDU)<\/a> \u00b7 <a href=\"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by\/4.0\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">CC BY 4.0<\/a>. Pomniejszenie na potrzeby strony; podgl\u0105d filmu mo\u017ce by\u0107 wykadrowany. Licencja dotyczy fotografii.<\/span><\/div><\/section><h2 id=\"pytania-do-rodziny\">Pi\u0119\u0107 pyta\u0144 do rozmowy o w\u0142asnej historii<\/h2><p>Je\u015bli ten temat dotyczy twojej rodziny, zacznij od ciekawo\u015bci, nie od gotowego scenariusza. Nie zak\u0142adaj, \u017ce ka\u017cda osoba wyjecha\u0142a do pracy albo chcia\u0142a zosta\u0107 na sta\u0142e.<\/p><ol><li><strong>Kiedy i dlaczego nast\u0105pi\u0142 pierwszy wyjazd?<\/strong> Oddziel konkretn\u0105 dat\u0119 od przybli\u017conego wspomnienia.<\/li><li><strong>Co mia\u0142o by\u0107 tymczasowe, a okaza\u0142o si\u0119 trwa\u0142e?<\/strong> Zapytaj o plany, kt\u00f3re zmieni\u0142y si\u0119 po drodze.<\/li><li><strong>Kto pomaga\u0142 w pierwszych miesi\u0105cach?<\/strong> Nazwy os\u00f3b, miejsc i instytucji bywaj\u0105 dobrym tropem do dalszych poszukiwa\u0144.<\/li><li><strong>Jak utrzymywano kontakt?<\/strong> List, fotografia albo nagranie mog\u0105 opowiedzie\u0107 histori\u0119, kt\u00f3rej nie znajdziesz w tabeli.<\/li><li><strong>Co mo\u017cna zachowa\u0107 i udost\u0119pni\u0107?<\/strong> Popro\u015b o zgod\u0119 przed nagraniem rozmowy lub publikacj\u0105 prywatnych dokument\u00f3w.<\/li><\/ol><h2 id=\"najczestsze-pytania\">Najcz\u0119stsze pytania<\/h2><div class=\"spt-faq\"><details><summary>Dlaczego rok 1961 jest tak wa\u017cny?<\/summary><p>Porozumienie z 30 pa\u017adziernika 1961 roku stworzy\u0142o ramy rekrutacji pracownik\u00f3w z Turcji do RFN. Jego skutki wykracza\u0142y poza zatrudnienie: p\u00f3\u017aniejsze osiedlanie si\u0119 i \u017cycie rodzin zmieni\u0142y spo\u0142eczne relacje mi\u0119dzy krajami.<\/p><\/details><details><summary>Czy ka\u017cda osoba tureckiego pochodzenia w Niemczech jest migrantem?<\/summary><p>Nie. Trzeba odr\u00f3\u017cni\u0107 osob\u0119, kt\u00f3ra sama przeprowadzi\u0142a si\u0119 do Niemiec, od osoby urodzonej tam, kt\u00f3rej rodzina ma histori\u0119 migracji. Pochodzenie nie przes\u0105dza te\u017c o obywatelstwie. Zawsze sprawdzaj definicj\u0119 u\u017cywan\u0105 w konkretnym zestawieniu.<\/p><\/details><details><summary>Czy dobre relacje handlowe oznaczaj\u0105 brak spor\u00f3w politycznych?<\/summary><p>Nie. Handel, wsp\u00f3\u0142praca kulturalna i polityka to powi\u0105zane, ale r\u00f3\u017cne obszary. Warto wskaza\u0107 konkretny temat sporu i jego dat\u0119, zamiast ocenia\u0107 wszystkie relacje jednym okre\u015bleniem.<\/p><\/details><\/div><p class=\"spt-language-note\">Ten sam przewodnik po turecku: <a href=\"https:\/\/www.spotted.de\/tr\/almanya-turkiye-iliskileri\/\" hreflang=\"tr\" lang=\"tr\">Almanya\u2013T\u00fcrkiye ili\u015fkileri<\/a>.<\/p><div class=\"spt-sources\"><h2 id=\"zrodla\">\u0179r\u00f3d\u0142a i dalsza lektura<\/h2><p>Sprawdzone 1 pa\u017adziernika 2026 roku. Dane handlowe dotycz\u0105 2025 roku; daty historyczne i definicje pochodz\u0105 z poni\u017cszych instytucji.<\/p><ul><li id=\"zrodlo-historia\"><a href=\"https:\/\/www.mfa.gov.tr\/turkiye-almanya_-siyasi-iliskileri.tr.mfa\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Tureckie MSZ: historia i relacje polityczne<\/a> (turecki).<\/li><li id=\"zrodlo-kultura\"><a href=\"https:\/\/tuerkei.diplo.de\/tr-tr\/deutschland-und-die-tuerkei\/03-deutschland-und-die-tuerkei\/kultur\/1797644-1797644\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Niemieckie przedstawicielstwa: wsp\u00f3\u0142praca kulturalna i umowa z 1957 roku<\/a> (turecki).<\/li><li id=\"zrodlo-umowa\"><a href=\"https:\/\/www.bpb.de\/themen\/migration-integration\/anwerbeabkommen\/43264\/regelung-der-vermittlung-tuerkischer-arbeitnehmer-nach-der-bundesrepublik-deutschland\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Porozumienie z 30 pa\u017adziernika 1961 roku: tekst \u017ar\u00f3d\u0142owy w bpb<\/a> (niemiecki).<\/li><li id=\"zrodlo-stop\"><a href=\"https:\/\/www.bpb.de\/themen\/migration-integration\/anwerbeabkommen\/43270\/anwerbestopp-1973\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Decyzja o wstrzymaniu rekrutacji z 23 listopada 1973 roku: dokument z Bundesarchiv w bpb<\/a> (niemiecki).<\/li><li id=\"zrodlo-migracja\"><a href=\"https:\/\/www.bpb.de\/kurz-knapp\/hintergrund-aktuell\/342651\/vor-60-jahren-anwerbeabkommen-zwischen-der-bundesrepublik-deutschland-und-der-tuerkei\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">bpb: rekrutacja, osiedlanie si\u0119 i jej nast\u0119pstwa<\/a>, 27 pa\u017adziernika 2021 (niemiecki).<\/li><li id=\"zrodlo-definicje\"><a href=\"https:\/\/www.destatis.de\/DE\/Themen\/Gesellschaft-Umwelt\/Bevoelkerung\/Migration-Integration\/FAQ\/faq-Liste-migration-integration.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Destatis: definicje historii migracyjnej<\/a> (niemiecki).<\/li><li id=\"zrodlo-handel\"><a href=\"https:\/\/www.mfa.gov.tr\/commercial-and-economic-relations-between-turkiye-and-the-federal-republic-of-germany.en.mfa\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Tureckie MSZ: relacje gospodarcze, dane za 2025 rok<\/a> (angielski).<\/li><li id=\"zrodlo-relacje\"><a href=\"https:\/\/www.auswaertiges-amt.de\/en\/aussenpolitik\/turkey\/228290\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Niemieckie MSZ: relacje dwustronne<\/a>, 5 marca 2025 (angielski).<\/li><li id=\"zrodlo-ue\"><a href=\"https:\/\/www.consilium.europa.eu\/pl\/policies\/turkiye\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Rada UE: stosunki z Turcj\u0105 i proces akcesyjny<\/a> (polski).<\/li><\/ul><p>Nowe materia\u0142y wizualne sprawdzone 2 pa\u017adziernika 2026. \u0179r\u00f3d\u0142a i licencje fotografii podano przy ka\u017cdym zdj\u0119ciu. Dodatkowe \u017ar\u00f3d\u0142a: <a href=\"https:\/\/www2.daad.de\/presse\/pressemitteilungen\/de\/32555-zwei-laender-zwei-kulturen-eine-universitaet\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">DAAD<\/a> \u00b7 <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=zY9OV0Lqj04\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">DW T\u00fcrk\u00e7e (2021)<\/a> \u00b7 <a href=\"https:\/\/www.tau.edu.tr\/tan%C4%B1t%C4%B1m-videosu\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">T\u00fcrk-Alman \u00dcniversitesi (2026)<\/a>.<\/p><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Stosunki niemiecko-tureckie pokazane przez archiwalne fotografie, miejsca pami\u0119ci, dwa filmy i wykres inwestycji z jasno opisanym okresem.","protected":false},"author":2,"featured_media":181035,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[127],"tags":[],"class_list":["post-34884","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-spolecznosci"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.spotted.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34884","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.spotted.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.spotted.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.spotted.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.spotted.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34884"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.spotted.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34884\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.spotted.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/181035"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.spotted.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34884"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.spotted.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34884"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.spotted.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34884"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}